Yazacaginiz yazilimlarin yukarida kullanilan araclara gucluk cikartmamasi hatta mumkunse yardimci olmasi gerekmektedir. Henuz Turkiye’de bu konuda yaptirim
olmamasini bir kenara birakirsak; bircok ulkede bu konuda yaptirimlar baslamistir. Ornek olarak Amerika Birlesik Devletleri''nde eger bir devlet kurulusuysaniz veya
devletten odenek alan bir kurum iseniz, yaptiginiz her turlu servisin engelli vatandaslara uygun olmasi kanuni zorunluluktur (meraklisi Section 508 Guidelines olarak googledan aratabilir).
Simdiye dek bircok ozel sirket bir yaptirim olmadigi icin bu konuda  bir calisma yapmiyordu ve siteleri de buna uygun olarak engelli insanlara uygun degildi.
Birkac yil once gorme engelli bir kisi http://www.target.com (turkiye’deki migros gibi dusunebilirsiniz) sitesine gidip, gece 12 de biten bir indirimli bir
kampanyadan faydalanip bir urun almak istedi, fakat targetin web sitesi gorme engelli kisiler icin uygun olmadigindan dolayi alisverisini tamamlayamadi,
saatler 12 yi gectiginde ise indirim bitmisti. Amerika korler federasyonununda yardimini alarak target firmasina dava acti, ve target $6,000,000 (6 milyon dolar)
odeyerek uzlasmaya vardi ve birkac yil icinde sitesini uyumlu hale getirmek icin anlasma yapti.  Bu davadan sonra artik yavas yavas ozel firmalarda bu konuda
calisma yapmaya basladi, peki neler yapmak gerekiyor?

• Web sitenizde bir resim varsa (dekoratif amacli olmayan ve icinde bilgi tasiyan bir resim), ekran okuyucu bu resmi okuyamayacagi icin,
  img taginde alt ozelligini kullanip resmi aciklamaniz gerekmektedir. Ornek:

  <img source=".." alt="Maqas.NETin yonetim binasi ve onunde calisanlari…">
  

• Web sitenizde bir resim varsa (dekoratif amacli olmayan ve icinde bilgi tasiyan bir resim), resimde kullanilan renkler arasinda mutlaka contrast olmalidir.
• Sitenize giren kullanici tarayici seceneklerinden, butun resimleri gizle dediginde, hala sitedeki butun icerige erisebiliyor olmalidir.
• Sitenize giren kullanici font ayalarini buyuttugunde siteniz buna karsi cikmamalidir. Mesela css dosyanizda font-size:10px demeyin, zaten pixel hic kullanmayin,
  mumkunse olcu olarak em kullanin.
• Sitenizde mouse-over javascript olayini yaziyorsunuz ve buna karsilik bir menu aciyorsaniz,  mouse-over olmadiginda da mesela klavye ile ustune gelip alt ok tusuna basildiginda da ayni islem yapin.
• Sitenizde  video oynatiyorsaniz, bu videonun mutlaka alt yazisini acma/kapama ozelligi bulunmali.
• Sitenizde video oynatiyorsaniz, bu mumkunse otomatik baslamamali, kullanici isterse baslatabilmelidir. Baslat/durdur gibi seceneklere fare olmadan erisebilmelidir.
• Sitenizde eger kullanicinin nobete girmesine yol acacak bir sayfa varsa (cok hizli bol renkli isikli bir animasyon), bu onceden uyari ile belirtilmelidir.
• Sitenizde bir islemi tamamlamak icin kisitli zaman varsa, sure doldugunda otomatik kullaniciyi atmak veya baska bir sayfaya yonlendirmek yerine; ek zaman isteme secenegi sunulmalidir.
• Sitenize giren kullanici, sizin siteyi gordugunuz gibi soldan saga, yukaridan asagi gormeyebilir. Bu durumda sitenizde karsidaki dugmeye basin, alttaki yere bilgiyi girin gibi goreceli pozisyonlari kullanmamaya calisin.
• Sitenizde bir menu varsa (yoksa sasiririm ;)), kullanici  ekran okuyucu kullaniyorsa her sayfaya geldiginde bu menuyu tekrar tekrar dinlemek zorundadir. Skip navigation adi verilen basit bir sayfada yer atlama teknigi kullanmaya calisin. Bu sayede okuyucu menuye geldiginde bu bolumu atlayabilir.
• Sitenizde butun CSS ler kapatildiginda hala okunabiliyor mu? Semantik anlam hala duruyor mu? CSS kullanarak kalin veya italic gosterdiginiz yazilar, css kapatilinca ayni sekilde duruyor mu?
• Eger complex tablo kullaniyorsaniz, tablonuzda kullanip baslik olan kisimlari belirtmeniz gerekiyor. Bu sayede ekran okuyucu ile sitenizi ziyaret eden kullanici hangi kisimlarin baslik oldugunu anlayabilecektir.
• Sitenizde bir form varsa, her bir form elemanina aciklayan bir label olmali. Ornek olarak OnIsim soran bir textboxa geldigimde, bunun OnIsim icin oldugunu labelfor tag ile belirtmeniz gerekmektedir.

 

Aslinda oldukca uzungibi gozuken bu liste (ki aslinda daha cok sey eklenebilir J ), cok basit bir sekilde yapilabiliyor. Bu iyilestirmelerin bircogu sadece engelli kisiler icin degil, ayni zamanda arama motorlari icinde oldukca faydali oluyor. Eger basit birkac seye dikkat ederseniz,  siteniz daha fazla kisiye erisebilir olacaktir.
Bu konuda Turkiye''deki calismalari cok merak ediyorum, bu konuyu benimle paylasmak isteyen varsa, bana email adresimden ulasabilir. 

Hakkinda: Yaziyi yazan/ceviren: Volkan Uzun, BiTKOO (http://www.bitkoo.com) firmasinda Principal Software Developer olarak calismaktadir. 
Kendisine volkan@[nospampease]bitkoo.com adresinden ulasabilirsiniz.

Maille Gönder